Dag 30; Donderdag 3 oktober; Robben Eiland en kanalentocht in Battery park

Goed nieuws want we hebben een prijs gewonnen in de staatsloterij dus we blijven nog wat langer; we hebben 500 rand gewonnen! Helaas; het is " maar" 25,00 maar 500 klinkt toch leuker. 

Vanochtend liet de receptioniste ons het andere appartement zien en dat voldeed prima voor ons. We zullen er niet zoveel zijn maar het is wel fijn al je woonomgeving prettig aanvoelt. We stonden op het punt om de hop on- hop of bus in te stappen om naar Robben eiland te gaan dus was het prima als we onze spullen vanavond dan overhuisde. Zij wilden t ook wel doen voor ons maar we doen t liever even zelf; goed geregeld in ieder geval! 

En dus stapten we de bus in om bij het V&A Waterfront uit te stappen en daar naar de opstap te gaan om de boot naar Robbeneiland te nemen. Staan we daar in de verzamelruimte, roepen ze om dat iedereen zijn kaartjes en een legitimatiebewijs bij de hand moet houden. Legitimatiebewijs? Stond dat op de kaartjes dan? Onze paspoorten liggen in de kluis in het appartement maar gelukkig hadden we ze digitaal dus geen probleem.

Zoals dat gaat met druk bezochte toeristische attracties stappen we met velen als makke schapen op de boot. De boot is genaamd Krotoa; genaamd naar een khoikhoivrouw uit 1643. De Khoikhoi waren de oorspronkelijke bewoners van de Westkaap tot de Nederlanders daar voet aan land zette. Ik waarschuw maar vast want hieronder volgt toch wat geschiedenis (les)

De Krotoa

Zicht op V&A Waterfront vanaf de boot

Gelukkig is de zee rustig want we varen toch zo'n 40 minuten voordat we op het eiland arriveren. We hebben wel eerst instructie gehad zoals dat ook in een vliegtuig gaat over veiligheid, reddingsvest en spuugzakje. We hopen maar dat we ze alledrie niet nodig hebben. Onderweg wordt een film getoond die de geschiedenis van apartheid, de opstand ertegen en van de functies van het eiland toelicht. Het is een beetje een chaotische film maar met enige inspanning is het wel te volgen. De boot is goed vol; het is eigenlijk de 1e keer dat we dat treffen. De geschiedenis leeft dus wel. Er is ook een hele schoolklas aan boord en het blijkt vast een onderdeel van het onderwijs hier. We horen de Friese taal om ons heen en we zien dat meerdere personen eenzelfde badge ophebben. We raken aan de praat met een van hen die ons vertelt dat ze inderdaad uit een dorp in Friesland komen. Ze zijn met een groep van 20 en zijn in Zuid-Afrika omdat hun dominee ooit in Graaff-Reinet gewerkt heeft en omdat diens dochter nu gaat trouwen hier is het halve dorp dus nu in Zuid-Afrika. Dat zal een hele beleving zijn. We vertellen over Graaff-Reinet en hoe het ons bevallen is en zij zitten daar in hetzelfde hotel dus dat komt helemaal goed met die groep. We vragen ons af hoe het dan de andere helft van het dorp zal vergaan als je deze ervaring dan niet gedeeld hebt. 

Golfbrekers bij Robben eiland

Afijn; als we aankomen en aan wal stappen moet je toch denken aan hoe het destijds geweest moet zijn als je als gevangene aankwam met de wetenschap dat je er ook niet meer afkwam totdat je je straf uitgezeten had. Dat is toch altijd het verschil als je alleen maar leest over de geschiedenis of er ook daadwerkelijk geweest bent; dat komt toch meer binnen.

De naam Robben eiland is overigens ook weer door een Nederlander aan het eiland gegeven. Jan van Riebeeck gaf het die naam omdat er zoveel Robben op het eiland leefden. Overigens heeft het eiland niet alleen als gevangenis gediend in het verleden. Van 1836 tot 1931 was Robbeneiland een plaats waar lepralijders en mensen met fysieke en mentale afwijkingen naartoe verbannen werden en diende het als ziekenhuis. Alle verblijven uit die tijd zijn platgebrand maar er is nog wel een lepra grave yard op het eiland en ook een kerk die ter nagedachtenis voor hen is opgericht.

Tijdens de 2e wereldoorlog diende het als verdediging voor Kaapstad en werden er kanonnen geplaatst. 

In 1959 werd het eiland ingericht als zwaarbeveiligde gevangenis van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. 

Ingang; de schoolklas ging ons voor. 

We begonnen onze toer door de gevangenis en die werd begeleid door een ex politiek gevangene genaamd Sparks. Sparks had zelf 15 jaar gekregen voor terrorisme; in die tijd zag men hen nog niet als politiek gevangenen. Hij zat er 7 van uit hier op Robben eiland. Het terrein was omheind met dubbele hekken met prikkeldraad en uitkijkposten.

Daartussenin liepen destijds Duitse herdershonden en als Sparks daarover vertelt dat het geen vriendelijke puppy's waren kun je aan hem zien dat hij ze zo weer voor de geest haalt. Als je probeerde te ontsnappen rekende die honden wel met je af.

Zodra je in de gevangenis kwam bestond je niet meer met een naam maar werd je een nummer

Hij leidde ons naar zijn cel; die vergelijkbaar was met alle cellen. In zo'n cel zaten 60 mannen opgesloten, ieder had 3 dekens en later kwamen er enkele stapelbedjes bij (zonder matrassen)

 de cel en badkamer die men met 60 mannen delen moestendit was alles wat men kreeg

Het kon er enorm warm en enorm koud en nat worden. met 60 man moesten ze 4 douches en 2 toiletten delen. Douchen mocht overigens maar een paar keer in de week terwijl ze dagelijks lange dagen moesten werken. De rechten voor Afrikanen (Bantu) waren anders dan die voor aziaten en kleurlingen.

verschillende hoeveelheden maaltijden voor verschillende rassen

De aziaten en gekleurden kregen brood maar de zwarten hadden hier geen recht op en kregen een soort "energie" drankje waar ze geen energie van kregen en notabene onvruchtbaar van werden. Sparks had bij aankomst meteen te horen gekregen dat hij dit niet moest drinken. Daarnaast kregen de gekleurden en aziaten een lange broek met shirt met lange mouwen, sokken, schoenen en een jack. Terwijl de zwarten alleen recht hadden op een korte broek en t shirt met korte mouwen en dus zelf geen schoenen en sokken. 
Ook vertelde hij dat er eens in de zoveel tijd een helicopter boven de gevangenis hing die een gevangene ophaalde en die zou dan of doodgeschoten of opgehangen worden op het vaste land. Je kunt je voorstellen dat de angst er goed in zat als ze dat geluid hoorden; wie zou de volgende zijn?
Gevangenen mochten 1 brief per jaar ontvangen en die werd flink gecensureerd door er stukken uit te knippen of weg te kalken.

We liepen door naar een andere sectie waar gevangenen individueel in aparte cellen zaten. Hier werden 28 leiders/ beinvloeders geplaatst en hier was ook de cel van Nelson Mandela. Het was een klein hok met een emmer, een krukje, een tinnen beker en 2 dekens. That's it!  Daar heeft hij dus van 1964 tot 1982 gezeten. Dat je dan niet gek wordt is een wonder. 
Nelson Mandela werd in 1918 geboren en kreeg de naam Rolihlahla, dat in de taal van de Xhosa letterlijk 'de tak van een boom trekken' betekent en als figuurlijke betekenis 'lastpost' heeft. We kwamen in de binnenplaats waar een heel klein "tuintje was" Op die plek had Mandela zijn manuscript " a long walk to freedom" begraven. Toen dat ontdekt werd werd Nelson het nodige ontzegd maar tegen die tijd had hij al een versie de gevangenis uit weten te smokkelen. Later heeft Mandela deze man zijn minister van Transport gemaakt, enig gevoel voor humor kon hem niet worden ontzegd....

 de cel van Nelson Mandela; amper 2 x 2 meter

 rechts in de hoek heeft Nelson Mandela zijn manuscript begraven

Na het bezoek aan de gevangenis gingen we in een bus nog een deel van het eiland over en werd op verschillende plaatsen gestopt en kregen we uitleg. 

Op Robben eiland woonde ook mensen o.a. bewakers en hun gezinnen. We stopten bij  een idyllisch wit kerkje; de Harrison kerk waar de bel wild geluid werd als er een kind geboren werd. De kleur vlag die opgetrokken werd gaf het geslacht van het kind weer; een soort gender reveal party dus al in die tijd. 

We maakten een stop bij het huis van Sobukwe. Eigenlijk vreemd dat we deze naam dan weer minder bekend is want hij was de man die het nationale protest tegen de pasjeswetgeving leidde. Volgens die wet moest ieder zwart persoon altijd een pas bij zich dragen, dit had als doel hen in hun bewegingsvrijheid te beperken. Er was een selectie om helderheid te verschaffen of je zwart was; eerst keek men naar verschillende kenmerken als breedte van de neus, soort haar etc en daarmee werden velen gekwalificeerd als zwart of niet zwart. Als men dan nog twijfels had moest je een potlood in je haar steken en een paar keer op en neer springen. Als het potlood bleef zitten werd je als zwart bestempeld.Sobukwe riep alle zwarte personen op om zich allemaal tegelijk te melden bij de politie om zich te laten arresteren omdat ze dat weigerden. Dit leidde tot opruiing en de arrestatie van Sobukwe. De politie schoot op de demonstranten, waardoor er 69 doden en vele gewonden vielen. Sobukwe werd gezien als een bedreiging van het apartheidssysteem en werd in eenzaamheid opgesloten in een huis op Robben eiland waar hij geen contact mocht hebben met andere gevangenen of zijn familie.  Hij was overigens geboren in Graaff-Reinett (daar is die plaats weer) en daar werd hij later ook begraven.

We stopten vervolgens op de plek waar de gevangenen moesten werken; het uithakken van limesteen met primitieve middelen bij weer en wind. Hier heeft Mandela ook oogproblemen bij opgelopen net als vele andere gevangenen. Toen Robben eiland in 1997 als museum geopend werd raapte Nelson Mandela een steen op en benoemde dit als symbool voor spirit en diversiteit. Spontaan legden andere ex gevangenen die aanwezig waren ook allemaal een steen op deze plek.

Hoop stenen; letterlijk en figuurlijk

 In 1991 werden de laatste gevangenen van Robben Eiland vrijgelaten.

In 1997 werd Robben eiland een museum en in 1999 aangewezen tot werelderfgoed. 

 het uitzicht dat de gevangenen hadden; de tafelberg 

Het was een indrukwekkend bezoek waar we als Nederlanders niet heel trots hoeven te zijn op onze rol in dit alles.  Vervolgens met de boot weer terug naar het vasteland. Best een stukje varen en dan te bedenken dat er toch 3 gevangenen ooit ontsnapt zijn ondanks het ijskoude water van de Atlantische oceaan. 

Eenmaal aan land kwamen we nog wat Robben tegen waar we een filmpje van maakten. Het zijn niet Ron's vrienden want volgens Ron stinken ze als een nieuwe. Maar ze zien er wel leuk  

Die indrukken hebben we vervolgens verwerkt op een terras; we streken neer bij D'n Anker; een Belgisch restaurant alwaar we bitterballen op de kaart zagen. Die na al die weken maar eens besteld maar ze zijn toch niet zoals we die van thuis kennen. Het is een heerlijk terras waar je middenin alle drukte zit en een heerlijk beeld krijgt van alles wat er om je heen gebeurt. We hebben er zo'n 2 uur lekker gezeten en werden zo af en toe getracteerd op muziekgroepjes (zie filmpje) en keken toe hoe mensen foto's maakten op deze plek. (zie filmpjes)

En toen hadden we nog tijd voor de kanalentocht die bij onze hop on-hop off tickets in zit. Dus stappen we op zo'n bootje en varen we door Battery park. Alsof je gewoon ineens in een hele andere stad bent; rust, vogeltjes en een leuk tochtje langs prachtige appartementen. Dit is overigens alleen voor degenen die iets grotere prijzen bij de staatsloterij hebben gewonnen. (zie filmpje)

Hierna was het tijd om weer eens af te zakken naar Sea Point dus weer de bus in waar ik nog een stukje Greenpoint gefilmd heb om een straatbeeld te geven.
Terug in ons appartementencomplex hebben we onze spullen overgehuist naar het andere appartement en daarna hebben we alleen nog maar relaxed. Super interessante en gevarieerde dag en dus lekker pitten.... morgenvroeg naar het vliegveld om onze huurauto terug te brengen. Kunnen we alvast ervaren hoe het voelt om over een week Zuid-Afrika te verlaten.